Δρ Δημήτριος Ν . Γκέλης

Εισαγωγή

Η ωτοσκλήρυνση και η αιφνίδια βαρηκοΐα αποτελούν δύο συχνές αιτίες επίκτητης απώλειας ακοής στον ενήλικο πληθυσμό. Παρά τις διαφορές τους —η πρώτη εξελίσσεται ύπουλα επί δεκαετίες, η δεύτερη εγκαθίσταται μέσα σε ώρες— έχουν κοινό χαρακτηριστικό ότι η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση καθορίζει την πρόγνωση. Στην παρούσα εκλαϊκευμένη ανασκόπηση παρουσιάζονται οι σύγχρονοι ορισμοί, οι διαγνωστικές προσεγγίσεις και οι θεραπευτικές επιλογές, με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία και την ελληνική εμπειρία του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη.

Ωτοσκλήρυνση (ωτοσπογγίωση)

Ορισμός: Ωτοσκλήρυνση είναι μια πρωτοπαθής οστεοδυστροφία που προσβάλλει την οστέινη κάψα του έσω ωτός [4]. Χαρακτηρίζεται από παθολογική απορρόφηση φυσιολογικού οστού και αντικατάστασή του από σπογγώδη, υπεραγγειωμένο ιστό. Όταν η διαδικασία εντοπίζεται στην ωοειδή θυρίδα και καθηλώνει τον αναβολέα, προκαλεί βαρηκοΐα αγωγιμότητας. Στην κοχλιακή μορφή προσβάλλεται το οστό του κοχλία, οπότε εμφανίζεται νευροαισθητήρια βαρηκοΐα [4]. Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα ευρωπαϊκής καταγωγής, με επιπολασμό 0,10,8%, και είναι δύο φορές συχνότερη στις γυναίκες, συνήθως μεταξύ 2040 ετών [4].

Κλινική εικόνα και διάγνωση: Ο τυπικός ασθενής αναφέρει αργή, προοδευτική και συχνά αμφοτερόπλευρη (αλλά ασύμμετρη) επιδείνωση της ακοής. Χαρακτηριστικό είναι η παράκουση του Willis: ακούει καλύτερα σε θορυβώδες περιβάλλον [5]. Συχνά συνυπάρχουν εμβοές.

Η διάγνωση βασίζεται σε:

Ωτομικροσκόπηση: συνήθως φυσιολογική. Στην ενεργό νόσο μπορεί να φαίνεται το σημείο Schwartze (ερυθρή αντανάκλαση διά του τυμπάνου) [4].

Ακοογράφημα: αποκαλύπτει χάσμα αέρινης-οστέινης αγωγής (airbone gap), μεγαλύτερο στις χαμηλές συχνότητες [4].

Απεικόνιση: Η αξονική τομογραφία (CT) υψηλής ευκρίνειας επιβεβαιώνει τη διάγνωση και βοηθά στον προεγχειρητικό σχεδιασμό [5]. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) έχει συμπληρωματικό ρόλο στην παρακολούθηση της ενεργού νόσου [5].

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Συντηρητική (φαρμακευτική) αγωγή: Η συντηρητική θεραπεία απευθύνεται σε ασθενείς με ενεργό ωτοσκλήρυνση, με σκοπό τη σταθεροποίηση της νόσου και την αναστολή της νευροαισθητήριας επιδείνωσης. Ο Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης και οι συνεργάτες του έχουν προτείνει τη χορήγηση φθοριούχου νατρίου (NaF) σε συνδυασμό με βιταμίνη D3, βιταμίνη Κ2 και μαγνήσιο [1]. Το σκεύασμα Florigkel περιέχει NaF 4,25 mg, ανθρακικό ασβέστιο 600 mg, βιταμίνη D3 800 IU, βιταμίνη Κ2 80 μg και κιτρικό μαγνήσιο 500 mg ανά κάψουλα [9]. Η δοσολογία είναι 13 κάψουλες ημερησίως, με μακροχρόνια (εφ’ όρου ζωής) συντήρηση μετά την αρχική τριετία [1, 6]. Το σκεπτικό βασίζεται στην ιδιότητα του φθορίου να προωθεί την ωρίμανση του νεοσχηματιζόμενου οστού και να μειώνει την οστεολυτική δραστηριότητα [6, 7]. Η βιταμίνη Κ2 είναι απαραίτητη για την ενεργοποίηση της μήτρας GLA πρωτεΐνης, η οποία κατευθύνει το ασβέστιο στο οστό [6].

Μια πρόσφατη umbrella ανασκόπηση (2026) επιβεβαίωσε ότι οι μη χειρουργικές στρατηγικές —περιλαμβανομένων των ακουστικών βαρηκοΐας και της φαρμακευτικής σταθεροποίησης— έχουν θέση στη διαχείριση της ωτοσκλήρυνσης, ειδικά σε πρώιμα στάδια ή σε ασθενείς που δεν επιθυμούν χειρουργείο [4].

Χειρουργική θεραπεία: Η χειρουργική αποκατάσταση (αναβολοτομή ή αναβολεκτομή) παραμένει η θεραπεία εκλογής για την άρση της αγωγιμότητας, με ποσοστά επιτυχίας >90% [4]. Η ενδοσκοπική αναβολοτομή  αποτελεί τη νεότερη εξέλιξη και προσφέρει ανάλογα ακουστικά αποτελέσματα με την κλασική μικροσκοπική προσέγγιση, με πλεονεκτήματα στην απεικόνιση και την ταχύτερη ανάρρωση [4, 5].

Αιφνίδια βαρηκοΐα (Ιδιοπαθής αιφνίδια νευροαισθητήρια βαρηκοΐα – ΙΑΝΒ)

Ορισμός: Η ΙΑΝΒ ορίζεται η απώλεια τουλάχιστον 30 dB σε τρεις συνεχόμενες συχνότητες, που εγκαθίσταται εντός 72 ωρών, χωρίς αναγνωρίσιμη αιτία [3, 4]. Η επίπτωση είναι 520 ανά 100.000 άτομα ετησίως. Στο 3279% μπορεί να συμβεί αυτόματη βελτίωση, αλλά η άμεση θεραπεία είναι κρίσιμη [4].

Διάγνωση: Η διάγνωση είναι κλινική και βασίζεται στον αποκλεισμό άλλων αιτιών (νόσος Menière, ρήξη περιλεμφικής θυρίδας, ακουστικό νευρίνωμα, αυτοάνοσα νοσήματα) [3, 4]. Απαιτείται:

Ακοομετρία για επιβεβαίωση νευροαισθητήριου τύπου βαρηκοΐας.

Μαγνητική τομογραφία (MRI) για αποκλεισμό όγκου του ακουστικού νεύρου [5].

 Θεραπεία

Κορτικοστεροειδή: Αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας. Η συστηματική χορήγηση (π.χ. μεθυλπρεδνιζολόνη 1 mg/kg/ημέρα) για 1014 ημέρες είναι η πλέον αποδεδειγμένη πρακτική [3]. Σε αποτυχία ή αντενδείξεις, εφαρμόζεται ενδοτυμπανική έγχυση δεξαμεθαζόνης. Ο συνδυασμός συστηματικής και τοπικής χορήγησης μπορεί να προσφέρει πρόσθετο όφελος [3, 4].

Υπερβαρικό οξυγόνο (HBOT): Η θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο αυξάνει τη μερική πίεση του οξυγόνου στην περίλεμφο και μειώνει την υποξία του κοχλία. Σύμφωνα με τον Δρ Δημήτριο Ν. Γκέλη και τους συνεργάτες του, η χορήγηση 10 συνεδριών HBOT (1 ώρα σε 1,52 ATA) σε συνδυασμό με κορτικοστεροειδή έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, ειδικά ως θεραπεία διάσωσης σε ασθενείς με αποτυχία της αρχικής φαρμακευτικής αγωγής [2]. Αναφέρονται ποσοστά πλήρους αποκατάστασης έως 61% [2].

Συμπληρωματική αγωγή: Το Accougkel, συμπλήρωμα διατροφής που περιέχει βιταμίνες Β6, Β9, Β12, κιτρικό μαγνήσιο, ψευδάργυρο, μελατονίνη, Lθειανίνη, Ginkgo biloba και Bacopa monnieri, συνιστάται για 3 μήνες συμπληρωματικά, με στόχο την ενίσχυση της νευρικής λειτουργίας και τη μείωση του οξειδωτικού στρες [8]. Η ομάδα του Δρ Γκέλη προτείνει τον συνδυασμό HBOT + κορτικοστεροειδή + Accougkel για βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων [2, 8].

3. Η συμβολή του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη στην ελληνική ωτολογία

Ο Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος και Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση του κοινού και στην προώθηση της συμπληρωματικής ιατρικής διαχείρισης τόσο της ωτοσκλήρυνσης όσο και της αιφνίδιας βαρηκοΐας στην Ελλάδα [3, 10, 11]. Μέσω της εταιρείας Pharmagel (ιδρύθηκε το 1997) και των εκτεταμένων άρθρων του στις ιστοσελίδες gelis.gr και  pharmagel.gr, έχει τονίσει τη σημασία της πρώιμης διάγνωσης και του συνδυασμού συμβατικών (χειρουργικών, φαρμακευτικών) με συμπληρωματικές παρεμβάσεις (συμπληρώματα διατροφής, υπερβαρικό οξυγόνο) [1, 2, 6, 7]. Επίσης, η συμμετοχή του σε πανελλαδικές επιδημιολογικές έρευνες αναδεικνύει την προσπάθεια τεκμηρίωσης των νόσων στον ελληνικό πληθυσμό [3, 11].

4. Βιβλιογραφία (στυλ Βανκούβερ)

1. Γκέλης ΔΝ, Γκόλας Ε, Λυτρίδης Κ, Πάγκαλος Α, Μπατζακάκης Δ, Κυρατζίδης Τ. Συντηρητική θεραπεία ωτοσκλήρυνσης. ΙΑ΄ έκδ. pharmagel.gr; Ιούλιος 2015 [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/4783-2/
2. Γκέλης ΔΝ, Ζαχαριάδης Β, Γκόλας Ε, Πάγκαλος Α, Μπατζακάκης Δ. H θεραπεία της αιφνίδιας βαρηκοΐας με υπερβαρικό οξυγόνο. pharmagel.gr; 2020 [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/h-c/
3. Γκέλης ΔΝ. Βιογραφικό & επιστημονικό έργο. prolipsikarkinou.gr; [cited 2026 May 24]. Available from: https://prolipsikarkinou.gr/page.php?pid=100
4. Chau IJ, McCray LR, Nguyen SA, Labadie RF, Der C, Dillard LK. Interventions for the Diagnosis and Management of Otosclerosis: An Umbrella Review. Otolaryngol Head Neck Surg. 2026;174(4):904915.
5. Mangia LRL, Coelho LOM, Carvalho B, de Oliveira AKP, Hamerschmidt R. Imaging Studies in Otosclerosis: An Up-to-date Comprehensive Review. Int Arch Otorhinolaryngol. 2026 [cited 2026 May 24]; Available from: https://m2.mtmt.hu/api/publication/34422605
6. Γκέλης ΔΝ, Αγγελάτος Γ, Γρούτσος Χ, Φαράζης Ι. Συμπληρωματική αντιμετώπιση της ωτοσκλήρυνσης. pharmagel.gr; 2023 [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/4681-2/
7. Γκέλης ΔΝ. Ωτοσκλήρυνση και Φθοριούχο Νάτριο. pharmagel.gr; [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/otosclerosis-2/
8. Pharmagel. Accougkel – συμπλήρωμα διατροφής. pharmagel.gr; [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/product/acougkel/
9. Pharmagel. Florigkel – συμπλήρωμα διατροφής. pharmagel.gr; [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/product/florigkel/
10. Γκέλης ΔΝ. Γνωρίστε μας. pharmagel.gr; [cited 2026 May 24]. Available from: https://pharmagel.gr/about-us/
11. Γκέλης ΔΝ. Βιογραφικό. gelis.gr; [cited 2026 May 24]. Available from: https://gelis.gr/