Περίληψη

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ερευνητής, Συγγραφέας ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: Προληπτική Ιατρική, Συμπληρωματική Ιατρική Κόρινθος, Τηλ 6944280764, email: pharmage@otenet.gr  www.gelis.gr www.pharmagel.gr

Η αυχενική σπονδύλωση αποτελεί εκφυλιστική πάθηση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, στην παθοφυσιολογία της οποίας συμμετέχουν η εκφύλιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων, οι οστεοφυτικές αλλοιώσεις, οι μεταβολές των σπονδυλικών αρθρώσεων και η ενεργοποίηση φλεγμονωδών και οξειδωτικών μηχανισμών. Η κουρκουμίνη, το κύριο βιοδραστικό κουρκουμινοειδές του ριζώματος του φυτού Curcuma longa, διαθέτει εκτενώς μελετημένες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Η δράση της περιλαμβάνει την επίδραση σε σημαντικές μοριακές οδούς, όπως ο NF-κB, καθώς και στη ρύθμιση προφλεγμονωδών κυτταροκινών και ενζύμων που συμμετέχουν στη φλεγμονώδη απόκριση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη NovaSOL^®, που κυκλοφορεί ως συμπλήρωμα διατροφής με την ονομασία Curcugkel, η οποία έχει σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζει το βασικό φαρμακοκινητικό μειονέκτημα της συμβατικής κουρκουμίνης, δηλαδή τη χαμηλή απορρόφηση και τη μικρή συστηματική έκθεση. Στην ανθρώπινη φαρμακοκινητική μελέτη των Schiborr και συνεργατών (2014), η υγρή μικκυλιακή μορφή εμφάνισε, με βάση την επιφάνεια κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης–χρόνου (AUC), περίπου 185 φορές ή 18.500% μεγαλύτερη σχετική βιοδιαθεσιμότητα από τη φυσική, μη επεξεργασμένη σκόνη κουρκουμίνης. Η αύξηση ήταν 277 φορές στις γυναίκες και 114 φορές στους άνδρες.

Παράλληλα, πειραματικές μελέτες σε μοντέλα εκφύλισης μεσοσπονδύλιων δίσκων έχουν αναδείξει την επίδραση της κουρκουμίνης σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη φλεγμονή, την αποδόμηση της εξωκυττάριας ουσίας και τη νευροβιολογική διάσταση του πόνου. Κλινικές μελέτες και μετα-αναλύσεις σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα παρέχουν επιπλέον δεδομένα για τη συμπληρωματική αξιοποίησή της σε εκφυλιστικές μυοσκελετικές παθήσεις.

Η παρούσα ανασκόπηση εξετάζει την παθοφυσιολογική σχέση της φλεγμονής με την αυχενική σπονδύλωση, τις αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες της κουρκουμίνης, τα πειραματικά και κλινικά δεδομένα, καθώς και τη σημασία της αυξημένης βιοδιαθεσιμότητας της υγρής μικκυλιακής μορφής NovaSOL^®.

Λέξεις-κλειδιά: Αυχενική σπονδύλωση # Κουρκουμίνη # NovaSOL® # Υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη # Βιοδιαθεσιμότητα # AUC # Αντιφλεγμονώδης δράση # Αντιοξειδωτική δράση # Μεσοσπονδύλιος δίσκος # Εκφυλιστική δισκοπάθεια

1. Εισαγωγή

Αικατερίνη Γκέλη, Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια, Άσσος, Κορινθίας

Η αυχενική σπονδύλωση (cervical spondylosis) είναι μια συχνή εκφυλιστική πάθηση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, η συχνότητα της οποίας αυξάνεται με την ηλικία. Περιλαμβάνει ένα σύνολο ανατομικών και παθολογοανατομικών μεταβολών, όπως η εκφύλιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων, η απώλεια του ύψους τους, ο σχηματισμός οστεοφύτων, η υπερτροφία των σπονδυλικών αρθρώσεων και οι αλλοιώσεις των συνδέσμων [1,2].

Οι μεταβολές αυτές μπορεί να προκαλέσουν αυχεναλγία, δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας. Όταν συνυπάρχει στένωση των μεσοσπονδύλιων τρημάτων, είναι δυνατόν να εμφανιστεί αυχενική ριζοπάθεια, ενώ η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα μπορεί να οδηγήσει σε εκφυλιστική αυχενική μυελοπάθεια [1,2].

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την κλινική εικόνα και τη βαρύτητα των αλλοιώσεων. Περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση, φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση, θεραπευτική άσκηση, αναλγητική και αντιφλεγμονώδη αγωγή και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις νευρολογικής επιβάρυνσης, χειρουργική αντιμετώπιση.

Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου δεν είναι αποκλειστικά μηχανική διεργασία. Συνοδεύεται από κυτταρικές και βιοχημικές μεταβολές, στις οποίες συμμετέχουν προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, ένζυμα αποδόμησης της θεμέλιας ουσίας και μηχανισμοί οξειδωτικού στρες. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των διεργασιών έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον για βιοδραστικές ουσίες που επηρεάζουν περισσότερους από έναν φλεγμονώδεις και οξειδωτικούς μηχανισμούς.

Μεταξύ αυτών, η κουρκουμίνη έχει συγκεντρώσει σημαντικό ερευνητικό ενδιαφέρον. Η ανάπτυξη φαρμακοτεχνικών μορφών με βελτιωμένη απορρόφηση, όπως η υγρή μικκυλιακή NovaSOL^®, προσφέρει επιπλέον ενδιαφέρον, καθώς επιτρέπει την επίτευξη πολύ υψηλότερης συστηματικής έκθεσης σε σύγκριση με τη συμβατική σκόνη κουρκουμίνης.

2. Παθοφυσιολογία της αυχενικής σπονδύλωσης και συμμετοχή της φλεγμονής

Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου αποτελεί βασικό στοιχείο της αυχενικής σπονδύλωσης. Κατά τη διαδικασία αυτή παρατηρούνται μεταβολές στη σύσταση και στην αρχιτεκτονική της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας, με σταδιακή απώλεια πρωτεογλυκανών και νερού, διαταραχή της λειτουργίας του πηκτοειδούς πυρήνα και αλλοιώσεις του ινώδους δακτυλίου.

Η εκφυλιστική διαδικασία συνοδεύεται από φλεγμονώδεις και καταβολικές διεργασίες. Σημαντικό ρόλο έχουν οι κυτταροκίνες TNF-α, IL-1β και IL-6, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των κυττάρων του δίσκου, να ενισχύσουν την παραγωγή ενζύμων αποδόμησης της θεμέλιας ουσίας και να συμβάλουν στη διατήρηση της φλεγμονώδους απόκρισης [3].

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μεταλλοπρωτεϊνάσες της θεμέλιας ουσίας (matrix metalloproteinases, MMPs), οι οποίες συμμετέχουν στην αποδόμηση του κολλαγόνου και άλλων δομικών συστατικών του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Η αυξημένη έκφρασή τους συνδέεται με την ενίσχυση των καταβολικών διεργασιών και την προοδευτική απώλεια της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής του δίσκου.

Ο πυρηνικός παράγοντας NF-κB αποτελεί κεντρικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης. Η ενεργοποίησή του επηρεάζει την έκφραση γονιδίων που κωδικοποιούν προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, ένζυμα και άλλους μεσολαβητές της φλεγμονής. Παράλληλα, το οξειδωτικό στρες μπορεί να ενισχύσει την κυτταρική δυσλειτουργία και να επηρεάσει την ισορροπία μεταξύ σύνθεσης και αποδόμησης της εξωκυττάριας ουσίας [3,4].

Η αλληλεπίδραση φλεγμονής, οξειδωτικού στρες και μηχανικής επιβάρυνσης δημιουργεί ένα σύνθετο παθοφυσιολογικό περιβάλλον, στο οποίο η ρύθμιση των φλεγμονωδών μηχανισμών έχει ιδιαίτερη ερευνητική σημασία.

3. Κουρκουμίνη: Αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες

Η κουρκουμίνη (curcumin ή diferuloylmethane) είναι ένα πολυφαινολικό συστατικό του ριζώματος του φυτού Curcuma longa, γνωστού ως κουρκουμάς ή turmeric. Αποτελεί το κυριότερο από τα κουρκουμινοειδή και έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης φαρμακολογικής και κλινικής έρευνας.

Οι αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητές της έχουν τεκμηριωθεί επί σειρά δεκαετιών. Η κουρκουμίνη επηρεάζει πολλαπλές ενδοκυττάριες οδούς που συμμετέχουν στη ρύθμιση της φλεγμονής, της κυτταρικής απόκρισης στο οξειδωτικό στρες και της παραγωγής φλεγμονωδών μεσολαβητών [4,5].

3.1. Ρύθμιση του NF-κB

Ο NF-κB αποτελεί κεντρικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης. Η ενεργοποίησή του οδηγεί στην αύξηση της έκφρασης γονιδίων που σχετίζονται με την παραγωγή TNF-α, IL-1β, IL-6, COX-2 και άλλων φλεγμονωδών μεσολαβητών.

Η κουρκουμίνη έχει μελετηθεί εκτενώς για την ικανότητά της να περιορίζει την ενεργοποίηση της συγκεκριμένης οδού. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να επηρεάζει ταυτόχρονα περισσότερους από έναν μηχανισμούς της φλεγμονώδους αντίδρασης [4,5].

3.2. Επίδραση στις κυτταροκίνες και στα ένζυμα της φλεγμονής

Σε πειραματικές και κλινικές μελέτες έχουν καταγραφεί επιδράσεις της κουρκουμίνης σε σημαντικούς φλεγμονώδεις μεσολαβητές, όπως:

• TNF-α: ένας από τους βασικούς προφλεγμονώδεις παράγοντες.
• IL-1β και IL-6: κυτταροκίνες που συμμετέχουν στην ενεργοποίηση και διατήρηση της φλεγμονώδους απόκρισης.
• COX-2: ένζυμο που συμμετέχει στη σύνθεση προσταγλανδινών.
• iNOS: επαγώγιμη συνθετάση του μονοξειδίου του αζώτου, η οποία σχετίζεται με την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων NO σε φλεγμονώδεις συνθήκες.

Η πολυπαραγοντική αυτή δράση έχει ιδιαίτερη σημασία σε παθήσεις όπου η φλεγμονή συνδέεται με την αποδόμηση των ιστών και τη διατήρηση του πόνου.

3.3. Αντιοξειδωτική δράση

Το οξειδωτικό στρες προκύπτει όταν η παραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου υπερβαίνει την ικανότητα των αντιοξειδωτικών μηχανισμών του οργανισμού να τις εξουδετερώσουν. Η παρατεταμένη οξειδωτική επιβάρυνση μπορεί να επηρεάσει τις κυτταρικές μεμβράνες, τις πρωτεΐνες, τα νουκλεϊκά οξέα και τη λειτουργία των κυττάρων.

Η κουρκουμίνη διαθέτει αντιοξειδωτική δράση μέσω περισσότερων μηχανισμών. Μπορεί να εξουδετερώνει ορισμένες δραστικές μορφές οξυγόνου, ενώ παράλληλα έχει μελετηθεί για την επίδρασή της σε ενδογενή αντιοξειδωτικά συστήματα, όπως η υπεροξειδική δισμουτάση (SOD), η καταλάση και η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης (GPx). Επίσης, έχει διερευνηθεί η ρύθμιση της οδού Nrf2, η οποία συμμετέχει στην κυτταρική αντιοξειδωτική άμυνα.

Η ανθρώπινη κλινική τεκμηρίωση των αντιφλεγμονωδών και αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων της ενισχύεται από συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών. Μετα-ανάλυση 66 τυχαιοποιημένων μελετών εξέτασε δείκτες φλεγμονής, όπως CRP, TNF-α, IL-6 και IL-1β, καθώς και δείκτες οξειδωτικού στρες, όπως η ολική αντιοξειδωτική ικανότητα (TAC), η μαλονδιαλδεΰδη (MDA) και η SOD. Η συμπληρωματική χορήγηση κουρκουμά ή κουρκουμίνης συσχετίστηκε με μείωση της CRP, του TNF-α και της IL-6, αύξηση της TAC και της SOD και μείωση της MDA. Για την IL-1β δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική μεταβολή [6].

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι οι αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες της κουρκουμίνης έχουν μελετηθεί και σε ανθρώπους, πέρα από τα πειραματικά μοντέλα. Νεότερη ανασκόπηση των κλινικών δεδομένων ενισχύει το ενδιαφέρον για την επίδρασή της σε δείκτες φλεγμονής και οξειδωτικού στρες [7].

4. Κουρκουμίνη και εκφύλιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων

Η σχέση της κουρκουμίνης με την εκφύλιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων έχει εξεταστεί σε πειραματικά μοντέλα, κυρίως στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Τα αποτελέσματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή οι βασικοί κυτταρικοί και φλεγμονώδεις μηχανισμοί της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου έχουν κοινά χαρακτηριστικά ανεξάρτητα από το ανατομικό επίπεδο.

4.1. Επίδραση στην έκφραση του NF-κB

Οι Ma και συνεργάτες (2015) διερεύνησαν την επίδραση της κουρκουμίνης στην έκφραση του NF-κB-p65 και του TNF-α στον πηκτοειδή πυρήνα αρουραίων με εκφυλιστική νόσο των οσφυϊκών μεσοσπονδύλιων δίσκων. Η χορήγηση κουρκουμίνης συσχετίστηκε με μείωση της έκφρασης των δύο παραγόντων, ενώ οι απεικονιστικές και ιστομορφολογικές αξιολογήσεις ανέδειξαν βελτίωση των εκφυλιστικών αλλοιώσεων στις ομάδες που έλαβαν κουρκουμίνη [8].

Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο NF-κB αποτελεί βασικό ρυθμιστή της έκφρασης πολλών φλεγμονωδών παραγόντων που συμμετέχουν στην εκφύλιση του δίσκου.

4.2. Επίδραση σε iNOS, COX-2 και MMP-9

Οι Hu και συνεργάτες (2017) μελέτησαν την επίδραση της κουρκουμίνης σε πειραματικό μοντέλο εκφύλισης οσφυϊκών μεσοσπονδύλιων δίσκων σε αρουραίους. Εξέτασαν την έκφραση της iNOS, της COX-2, των TGF-β1/2, της MMP-9 και του BDNF.

Η προχορήγηση κουρκουμίνης συσχετίστηκε με μείωση των επιπέδων IL-1β, IL-6, iNOS, COX-2 και MMP-9, καθώς και με μεταβολές στην έκφραση των TGF-β1/2 και BDNF. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι η κουρκουμίνη μπορεί να ασκήσει προστατευτική επίδραση στην ανάπτυξη της εκφύλισης του οσφυϊκού μεσοσπονδύλιου δίσκου μέσω της ρύθμισης αυτών των μοριακών μηχανισμών [9].

Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν το ενδιαφέρον για την κουρκουμίνη ως βιοδραστικό συστατικό που μπορεί να επηρεάζει περισσότερες από μία πλευρές της παθοφυσιολογίας της εκφυλιστικής δισκοπάθειας.

4.3. Συσχέτιση με την αυχενική σπονδύλωση

Τα πειραματικά δεδομένα που αφορούν την οσφυϊκή εκφύλιση δεν αποτελούν άμεσες κλινικές αποδείξεις για την αυχενική σπονδύλωση. Παρέχουν, ωστόσο, σημαντική παθοφυσιολογική τεκμηρίωση, καθώς οι φλεγμονώδεις κυτταροκίνες, η ενεργοποίηση του NF-κB, η συμμετοχή των μεταλλοπρωτεϊνασών και η αποδόμηση της θεμέλιας ουσίας αποτελούν μηχανισμούς που παρατηρούνται και στην εκφύλιση των αυχενικών μεσοσπονδύλιων δίσκων.

Η σύνδεση αυτή δημιουργεί ένα εύλογο ερευνητικό πλαίσιο για τη συμπληρωματική αξιοποίηση της κουρκουμίνης σε άτομα με αυχενική σπονδύλωση.

5. Η σημασία της βιοδιαθεσιμότητας της κουρκουμίνης

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της φυσικής κουρκουμίνης είναι η περιορισμένη από του στόματος βιοδιαθεσιμότητά της. Η ουσία παρουσιάζει χαμηλή υδατοδιαλυτότητα, περιορισμένη απορρόφηση από το γαστρεντερικό σύστημα και εκτεταμένο μεταβολισμό. Ως αποτέλεσμα, η συστηματική έκθεση μετά τη λήψη της συμβατικής σκόνης είναι σχετικά μικρή [10].

Το ζήτημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση των κλινικών αποτελεσμάτων. Η βιολογική δράση μιας ουσίας εξαρτάται όχι μόνο από τις εγγενείς φαρμακολογικές ιδιότητές της, αλλά και από το ποσοστό της δόσης που απορροφάται και καθίσταται διαθέσιμο στον οργανισμό. Επομένως, η φαρμακοτεχνική μορφή της κουρκουμίνης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αξιοποίηση των ιδιοτήτων της.

5.1. Η υγρή μικκυλιακή τεχνολογία NovaSOL®

Η τεχνολογία NovaSOL® βασίζεται στην ενσωμάτωση της κουρκουμίνης σε μικκύλια, με στόχο τη βελτίωση της διασποράς της σε υδατικό περιβάλλον και την ενίσχυση της απορρόφησής της από το γαστρεντερικό σύστημα.

Τα μικκύλια αποτελούν οργανωμένες δομές που δημιουργούνται από επιφανειοδραστικά συστατικά. Η λιπόφιλη κουρκουμίνη ενσωματώνεται στο εσωτερικό τους, με αποτέλεσμα να βελτιώνεται η φαινομενική διαλυτότητα και η διασπορά της στο υδατικό περιβάλλον του πεπτικού σωλήνα.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση αντιμετωπίζει ένα από τα βασικότερα φαρμακοκινητικά εμπόδια της συμβατικής κουρκουμίνης: την περιορισμένη διαθεσιμότητά της προς απορρόφηση.

Η υγρή μικκυλιακή μορφή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή η βελτίωση της βιοδιαθεσιμότητας δεν βασίζεται απλώς στη χορήγηση μεγαλύτερης ποσότητας κουρκουμίνης, αλλά στην τροποποίηση της μορφής με την οποία αυτή προσφέρεται στο γαστρεντερικό περιβάλλον.

5.2. Η μελέτη των Schiborr et al. (2014): τεκμηρίωση με βάση την AUC

Η σημαντικότερη ανθρώπινη φαρμακοκινητική τεκμηρίωση για την υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη προέρχεται από τη μελέτη των Schiborr και συνεργατών, η οποία δημοσιεύθηκε το 2014 στο περιοδικό Molecular Nutrition & Food Research [11].

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε με διασταυρούμενο σχεδιασμό (crossover study) σε 23 υγιείς εθελοντές, 13 γυναίκες και 10 άνδρες. Οι συμμετέχοντες έλαβαν, σε διαφορετικές φάσεις και με τυχαιοποιημένη σειρά, εφάπαξ δόση 500 mg κουρκουμινοειδών σε τρεις μορφές:

1. Φυσική, μη επεξεργασμένη σκόνη κουρκουμίνης (native curcumin).
2. Μικρονισμένη σκόνη κουρκουμίνης (micronized curcumin).
3. Υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη (liquid micelles).

Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις συγκεντρώσεις των κουρκουμινοειδών στο αίμα και στα ούρα για 24 ώρες και αξιολόγησαν τη φαρμακοκινητική συμπεριφορά των διαφορετικών μορφών.

Το σημαντικότερο εύρημα αφορούσε την επιφάνεια κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης–χρόνου (Area Under the Curve, AUC), η οποία αποτυπώνει τη συνολική συστηματική έκθεση στην ουσία κατά το χρονικό διάστημα της μέτρησης.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:

Η υγρή μικκυλιακή μορφή εμφάνισε περίπου 185 φορές μεγαλύτερη σχετική βιοδιαθεσιμότητα από τη φυσική, μη επεξεργασμένη σκόνη κουρκουμίνης στο σύνολο των συμμετεχόντων. Η αύξηση ήταν 277 φορές στις γυναίκες και 114 φορές στους άνδρες [11].

Η διαφορά αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τη σημασία της φαρμακοτεχνικής μορφής στην απορρόφηση της κουρκουμίνης. Η μικρονισμένη σκόνη παρουσίασε επίσης βελτιωμένη βιοδιαθεσιμότητα, αλλά η αύξηση της AUC ήταν πολύ μικρότερη σε σύγκριση με την υγρή μικκυλιακή μορφή.

Η AUC αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο φαρμακοκινητικό δείκτη, επειδή εκφράζει τη συνολική έκθεση του οργανισμού στην ουσία σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Δεν περιγράφει μόνο τη μέγιστη συγκέντρωση που επιτυγχάνεται στο αίμα, αλλά λαμβάνει υπόψη τη συγκέντρωση σε όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης.

Η μελέτη ανέδειξε επίσης διαφορές στην απορρόφηση μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι συγγραφείς επισήμαναν ότι η παρατηρούμενη διαφοροποίηση χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί βασικό φαρμακοκινητικό τεκμήριο για την υπεροχή της υγρής μικκυλιακής τεχνολογίας έναντι της φυσικής σκόνης κουρκουμίνης. Η τεχνολογία NovaSOL® συνδέεται με τη μικκυλιακή τεχνολογική προσέγγιση της AQUANOVA, γεγονός που καθιστά τη δημοσίευση ιδιαίτερα σημαντική για την αξιολόγηση της συγκεκριμένης μορφής.

Χρειάζεται να διευκρινίζεται ότι το 185× αποτελεί σχετική αύξηση της AUC σε σχέση με τη φυσική σκόνη, υπό τις συνθήκες της συγκεκριμένης μελέτης. Δεν σημαίνει ότι η κλινική αποτελεσματικότητα είναι 185 φορές μεγαλύτερη, ούτε ότι κάθε διαφορετική σύνθεση ή δοσολογία μικκυλιακής κουρκουμίνης θα εμφανίζει υποχρεωτικά ακριβώς την ίδια φαρμακοκινητική συμπεριφορά. Όμως η χορήγηση 350-500 mg μικκυλιακής κουρκουμίνης ανά 12 ώρες αποσκοπεί στη διατήρηση συνεχούς συστηματικής έκθεσης στα κουρκουμινοειδή καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου, με αναμενόμενες διακυμάνσεις των συγκεντρώσεών τους μεταξύ των διαδοχικών δόσεων. Η επαναληπτική χορήγηση ενδέχεται να περιορίζει τις περιόδους χαμηλότερης συστηματικής έκθεσης και, θεωρητικά, να ευνοεί τη διατήρηση της βιολογικής τους επίδρασης

Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι η υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη επιτυγχάνει πολύ μεγαλύτερη συστηματική έκθεση σε σχέση με τη συμβατική σκόνη, γεγονός που αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την ανάπτυξη και αξιοποίηση συμπληρωμάτων διατροφής υψηλής βιοδιαθεσιμότητας.

6. Κλινικά δεδομένα από εκφυλιστικές μυοσκελετικές παθήσεις

Η κλινική έρευνα για την κουρκουμίνη έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα στον τομέα της οστεοαρθρίτιδας, κυρίως της άρθρωσης του γόνατος. Παρότι η οστεοαρθρίτιδα και η αυχενική σπονδύλωση είναι διαφορετικές παθολογικές οντότητες, μοιράζονται ορισμένους μηχανισμούς που σχετίζονται με τη χρόνια φλεγμονή, την αποδόμηση ιστικών δομών και τον πόνο.

Η μετα-ανάλυση μετα-αναλύσεων των Bideshki και συνεργατών (2024) αξιολόγησε τα διαθέσιμα δεδομένα από τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα. Οι συγγραφείς συμπεριέλαβαν 11 μετα-αναλύσεις και κατέγραψαν σημαντική μείωση της έντασης του πόνου, όπως αυτή αξιολογήθηκε με την οπτική αναλογική κλίμακα (VAS), καθώς και βελτίωση επιμέρους δεικτών WOMAC που αφορούν τον πόνο, τη λειτουργικότητα και τη δυσκαμψία [12].Το WOMAC (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index) είναι ένα διεθνώς αναγνωρισμένο, ειδικό ερωτηματολόγιο αξιολόγησης των συμπτωμάτων και της λειτουργικής επιβάρυνσης σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, κυρίως του γόνατος και του ισχίου.

Επιπλέον, συστηματική ανασκόπηση και δικτυωτή μετα-ανάλυση των Wai και συνεργατών (2025) εξέτασε διαφορετικά σκευάσματα κουρκουμά και κουρκουμινοειδών στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος. Η ανάλυση περιέλαβε 17 μελέτες. Οι διαφορετικές μορφές κουρκουμινοειδών παρουσίασαν μείωση του πόνου σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Οι μορφές αυξημένης βιοδιαθεσιμότητας εμφάνισαν επίσης ευνοϊκά αποτελέσματα στην αξιολόγηση του πόνου με τον δείκτη WOMAC [13].

Τα δεδομένα αυτά είναι σημαντικά, διότι υποστηρίζουν την κλινική αξιοποίηση της κουρκουμίνης σε εκφυλιστική μυοσκελετική πάθηση και ενισχύουν το ενδιαφέρον για μορφές που επιτυγχάνουν υψηλότερη συστηματική έκθεση.

Η μεταφορά των αποτελεσμάτων αυτών στην αυχενική σπονδύλωση βασίζεται στην κοινή παθοφυσιολογική διάσταση και όχι στην υπόθεση ότι οι δύο παθήσεις είναι ταυτόσημες. Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος και η αυχενική σπονδύλωση διαφέρουν ως προς την ανατομική εντόπιση, τη μηχανική φόρτιση και τις πιθανές νευρολογικές επιπλοκές. Ωστόσο, η κλινική εμπειρία από την οστεοαρθρίτιδα παρέχει χρήσιμα δεδομένα για τη μελέτη της κουρκουμίνης σε χρόνιες εκφυλιστικές μυοσκελετικές καταστάσεις.

7. Γιατί έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η μικκυλιακή κουρκουμίνη στην αυχενική σπονδύλωση

Η αυχενική σπονδύλωση χαρακτηρίζεται από σύνθετες παθοφυσιολογικές διεργασίες, στις οποίες συνυπάρχουν μηχανική επιβάρυνση, εκφυλιστικές αλλοιώσεις, φλεγμονώδεις μηχανισμοί και, σε ορισμένους ασθενείς, νευρογενής πόνος.

Η κουρκουμίνη παρουσιάζει ενδιαφέρον επειδή επηρεάζει πολλαπλούς μηχανισμούς που συμμετέχουν σε αυτές τις διεργασίες.

Πρώτον, η ρύθμιση της οδού NF-κB και των προφλεγμονωδών κυτταροκινών μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της υπερβολικής φλεγμονώδους σηματοδότησης.

Δεύτερον, η επίδραση σε ένζυμα όπως η COX-2 και η iNOS συνδέεται με μηχανισμούς παραγωγής φλεγμονωδών μεσολαβητών.

Τρίτον, η αντιοξειδωτική δράση της κουρκουμίνης μπορεί να υποστηρίζει την κυτταρική άμυνα απέναντι στην οξειδωτική επιβάρυνση.

Τέταρτον, τα πειραματικά δεδομένα από μοντέλα εκφύλισης μεσοσπονδύλιων δίσκων παρέχουν ειδικότερο ενδιαφέρον για τη μελέτη της σε εκφυλιστικές παθήσεις της σπονδυλικής στήλης.

Πέμπτον, η υψηλή σχετική βιοδιαθεσιμότητα της υγρής μικκυλιακής μορφής NovaSOL® αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα έναντι της συμβατικής σκόνης κουρκουμίνης, καθώς αυξάνει σημαντικά τη συστηματική έκθεση στην ουσία.

Ο συνδυασμός των παραπάνω παραγόντων καθιστά τη μικκυλιακή κουρκουμίνη ενδιαφέρουσα επιλογή για συμπληρωματική διατροφική υποστήριξη ατόμων με αυχενική σπονδύλωση, ιδιαίτερα όταν το ζητούμενο είναι η αξιοποίηση των γνωστών αντιφλεγμονωδών και αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων της κουρκουμίνης με μορφή υψηλής απορρόφησης.

8. Ασφάλεια και πρακτικές παράμετροι χορήγησης

Η κουρκουμίνη έχει μελετηθεί σε πολλές κλινικές δοκιμές και συνήθως παρουσιάζει καλή ανεκτικότητα στις χρησιμοποιούμενες δόσεις. Ωστόσο, η αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα μιας μορφής απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση της δοσολογίας και των χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου σκευάσματος.

Η συμβατική απλή σκόνη κουρκουμίνης για να δρασει πρέπει να χορηγηθεί  σε υψηλές ημερήσιες δόσεις, οι οποίες σε ορισμένες κλινικές μελέτες έφθασαν τα 8–12 g. Αυτή η δοσολογία  μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις, όπως ναυτία, δυσπεψία, κοιλιακή δυσφορία και διάρροια και γιαυτο γίνονται δύσκολα ανεκτές από τους ασθενείς. Αντίθετα, οι μορφές κουρκουμίνης αυξημένης βιοδιαθεσιμότητας, όπως η υγρή μικκυλιακή NovaSOL® (Curcugkel), επιτρέπουν την επίτευξη σημαντικά μεγαλύτερης συστηματικής έκθεσης με πολύ μικρότερη χορηγούμενη ποσότητα. Στις κλινικές μελέτες που έχουν εξετάσει τη συγκεκριμένη μορφή, η ανεκτικότητα ήταν γενικά καλή, με περιορισμένες και κατά κανόνα ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, καθώς και σε ασθενείς με ιστορικό ηπατικής νόσου ή παθήσεων των χοληφόρων. Η συγχορήγηση με φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη ή τη λειτουργία των αιμοπεταλίων πρέπει να αξιολογείται από τον θεράποντα ιατρό.

Έχουν επίσης δημοσιευθεί περιστατικά ηπατικής βλάβης που σχετίζονται με προϊόντα κουρκουμά ή κουρκουμίνης. Στη σειρά περιστατικών του αμερικανικού δικτύου Drug-Induced Liver Injury Network (DILIN), οι Halegoua-DeMarzio και συνεργάτες περιέγραψαν δέκα περιπτώσεις ηπατικής βλάβης που αποδόθηκαν σε προϊόντα κουρκουμά. Σε ορισμένα από τα προϊόντα που εξετάστηκαν υπήρχε και πιπερίνη [14]. Η δημοσίευση αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της ποιότητας του προϊόντος, της ορθής δοσολογίας και της προσεκτικής αξιολόγησης των ασθενών.

Η επιλογή της δόσης της NovaSOL® πρέπει να βασίζεται στην περιεκτικότητα του συγκεκριμένου προϊόντος σε κουρκουμίνη, στα δεδομένα ασφάλειας της αντίστοιχης μορφής και στις οδηγίες του κατασκευαστή. Η αύξηση της AUC κατά 185 φορές δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη μείωση της χορηγούμενης δόσης, διότι η φαρμακοκινητική έκθεση δεν συνεπάγεται γραμμική αναλογία κλινικής αποτελεσματικότητας.

9. Συμπεράσματα

Η αυχενική σπονδύλωση αποτελεί εκφυλιστική πάθηση στην οποία συμμετέχουν μηχανικοί, φλεγμονώδεις και οξειδωτικοί μηχανισμοί. Η φλεγμονώδης σηματοδότηση, με κεντρικό ρόλο του NF-κB και κυτταροκινών όπως TNF-α, IL-1β και IL-6, συνδέεται με την αποδόμηση της εξωκυττάριας ουσίας των μεσοσπονδύλιων δίσκων και τη διαμόρφωση του πόνου.

Η κουρκουμίνη διαθέτει εκτενώς μελετημένες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, οι οποίες υποστηρίζονται τόσο από πειραματικά δεδομένα όσο και από μετα-αναλύσεις ανθρώπινων κλινικών μελετών. Ειδικότερα, η επίδρασή της σε μοριακές οδούς όπως ο NF-κB, σε φλεγμονώδεις κυτταροκίνες και σε ένζυμα όπως η COX-2 και η iNOS προσφέρει ένα ευρύ φαρμακολογικό υπόβαθρο για τη μελέτη της σε εκφυλιστικές μυοσκελετικές παθήσεις.

Ιδιαίτερη θέση έχει η υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη NovaSOL®, καθώς η βελτιωμένη βιοδιαθεσιμότητά της έχει τεκμηριωθεί σε ανθρώπινη φαρμακοκινητική μελέτη. Σύμφωνα με τους Schiborr και συνεργάτες, η μικκυλιακή μορφή εμφάνισε περίπου 185 φορές ή 16.500% μεγαλύτερη σχετική βιοδιαθεσιμότητα από τη φυσική σκόνη κουρκουμίνης, με βάση την AUC. Το εύρημα αυτό αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης τεχνολογικής προσέγγισης και αναδεικνύει τη σημασία της επιλογής της κατάλληλης φαρμακοτεχνικής μορφής.

Τα πειραματικά δεδομένα από μοντέλα εκφύλισης μεσοσπονδύλιων δίσκων, σε συνδυασμό με τα κλινικά ευρήματα από άλλες εκφυλιστικές μυοσκελετικές παθήσεις, υποστηρίζουν το επιστημονικό ενδιαφέρον για τη συμπληρωματική χορήγηση μικκυλιακής κουρκουμίνης σε άτομα με αυχενική σπονδύλωση. Η υψηλή βιοδιαθεσιμότητα της NovaSOL® προσφέρει ένα σημαντικό φαρμακοκινητικό πλεονέκτημα για την αξιοποίηση των γνωστών βιολογικών ιδιοτήτων της κουρκουμίνης.

Βιβλιογραφία

1. Binder AI. Cervical spondylosis and neck pain. BMJ. 2007;334(7592):527-531. doi:10.1136/bmj.39127.608299.80.
2. Rubin M. Cervical spondylosis and spondylotic cervical myelopathy. Merck Manual Professional Edition. Αναθεωρήθηκε τον Μάρτιο 2025. Διαθέσιμο στο: https://www.merckmanuals.com/professional.
3. Risbud MV, Shapiro IM. Role of cytokines in intervertebral disc degeneration: pain and disc content. Nat Rev Rheumatol. 2014;10(1):44-56. doi:10.1038/nrrheum.2013.160.
4. Aggarwal BB, Harikumar KB. Potential therapeutic effects of curcumin, the anti-inflammatory agent, against neurodegenerative, cardiovascular, pulmonary, metabolic, autoimmune and neoplastic diseases. Int J Biochem Cell Biol. 2009;41(1):40-59. doi:10.1016/j.biocel.2008.06.010.
5. Aggarwal BB, Sundaram C, Malani N, Ichikawa H. Curcumin: the Indian solid gold. Adv Exp Med Biol. 2007;595:1-75. doi:10.1007/978-0-387-46401-5_1.
6. Dehzad MJ, Ghalandari H, Amini MR, Askarpour M. Antioxidant and anti-inflammatory effects of curcumin/turmeric supplementation in adults: A GRADE-assessed systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. [Να συμπληρωθούν τα πλήρη στοιχεία τόμου, σελίδων και DOI μετά την τελική βιβλιογραφική διασταύρωση.]
7. Naghsh N, et al. Profiling inflammatory biomarkers following curcumin supplementation: An umbrella meta-analysis of randomized clinical trials. Evid Based Complement Alternat Med. 2023;2023:4875636. doi:10.1155/2023/4875636.
8. Ma T, Guo CJ, Zhao X, Wu L, Sun SX, Jin QH. The effect of curcumin on NF-κB expression in rat with lumbar intervertebral disc degeneration. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2015;19(7):1305-1314. PMID:25912594.
9. Hu Y, Tang JS, Hou SX, Shi XX, Qin J, Zhang TS, et al. Neuroprotective effects of curcumin alleviate lumbar intervertebral disc degeneration through regulating the expression of iNOS, COX-2, TGF-β1/2, MMP-9 and BDNF in a rat model. Mol Med Rep. 2017;16(5):6864-6869. doi:10.3892/mmr.2017.7464.
10. Anand P, Kunnumakkara AB, Newman RA, Aggarwal BB. Bioavailability of curcumin: problems and promises. Mol Pharm. 2007;4(6):807-818. doi:10.1021/mp700113r.
11. Schiborr C, Kocher A, Behnam D, Jandasek J, Toelstede S, Frank J. The oral bioavailability of curcumin from micronized powder and liquid micelles is significantly increased in healthy humans and differs between sexes. Mol Nutr Food Res. 2014;58(3):516-527. doi:10.1002/mnfr.201300724. PMID:24402825.
12. Bideshki MV, Jourabchi-Ghadim N, Radkhah N, Behzadi M, Asemani S, Jamilian P, et al. The efficacy of curcumin in relieving osteoarthritis: a meta-analysis of meta-analyses. Phytother Res. 2024;38(6):2875-2891. doi:10.1002/ptr.8153.
13. Wai HS, Pathomwichaiwat T, Suansanae T, Nathisuwan S, Rattanavipanon W. Effect of turmeric products on knee osteoarthritis: a systematic review and network meta-analysis. BMC Complement Med Ther. 2025;25:292. doi:10.1186/s12906-025-05045-z.
14. Halegoua-DeMarzio D, Navarro V, Ahmad J, Avula B, Barnhart H, Barritt AS, et al. Liver injury associated with turmeric—a growing problem: ten cases from the Drug-Induced Liver Injury Network. Am J Med. 2023;136(2):200-206. doi:10.1016/j.amjmed.2022.09.026.