Η ολική αρθροπλαστική ισχίου (Total Hip Arthroplasty – THA) είναι μια χειρουργική επέμβαση κατά την οποία η κατεστραμμένη άρθρωση του ισχίου αντικαθίσταται με μια τεχνητή άρθρωση (πρόθεση). Στόχος της επέμβασης είναι η ανακούφιση από τον πόνο, η βελτίωση της κινητικότητας και η αποκατάσταση της ποιότητας ζωής του ασθενούς [1,2].

Τι είναι το ισχίο και τι παθαίνει

Το ισχίο είναι μια μεγάλη άρθρωση που ενώνει το μηρό με τη λεκάνη και μας επιτρέπει να περπατάμε, να καθόμαστε και να κινούμαστε ελεύθερα. Αποτελείται από την κεφαλή του μηριαίου οστού και την κοτύλη της λεκάνης, οι οποίες καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο ώστε να κινούνται ομαλά μεταξύ τους [1].

Δρ Λάμπρος Καλύβας, Χειρουργός Ορθοπαιδικός, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Γενικού νοσοκομείου Κορίνθου

Με την πάροδο του χρόνου, λόγω φθοράς ή τραυματισμού, η άρθρωση μπορεί να υποστεί σοβαρή βλάβη. Η συχνότερη αιτία είναι η οστεοαρθρίτιδα, όμως η αρθροπλαστική μπορεί επίσης να χρειαστεί μετά από κάταγμα του αυχένα του μηριαίου, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ασθενείς, καθώς και σε ρευματοειδή αρθρίτιδα, άσηπτη νέκρωση της μηριαίας κεφαλής ή άλλες παθήσεις [2–4].

Όταν η άρθρωση φθαρεί:

• Ο αρθρικός χόνδρος (το φυσικό «μαξιλαράκι» της άρθρωσης) καταστρέφεται.
• Οι οστικές επιφάνειες έρχονται σε μεγαλύτερη επαφή και προκαλείται τριβή.
• Εμφανίζονται πόνος, δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης [1,2].

Τι είναι η ολική αρθροπλαστική ισχίου

Στην επέμβαση αυτή:

• Ο χειρουργός αφαιρεί τα κατεστραμμένα τμήματα της άρθρωσης.
• Αντικαθιστά την κεφαλή του μηριαίου και την κοτύλη με τεχνητά εμφυτεύματα (πρόθεση) [1].

Η πρόθεση αποτελείται συνήθως από:

• Ένα σφαιρικό τμήμα, που αντικαθιστά την κεφαλή του μηριαίου.
• Ένα κυπελλοειδές τμήμα, που αντικαθιστά την υποδοχή της άρθρωσης στη λεκάνη.

Τα υλικά κατασκευής είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά, όπως μέταλλο, κεραμικό και ειδικό πολυαιθυλένιο, ώστε να επιτρέπουν ομαλή κίνηση και μεγάλη διάρκεια ζωής της πρόθεσης [3].

Πότε χρειάζεται

Η επέμβαση προτείνεται όταν η βλάβη της άρθρωσης προκαλεί σημαντική επιβάρυνση στην καθημερινότητα και οι συντηρητικές θεραπείες δεν επαρκούν [1,2].

Συνήθεις ενδείξεις είναι:

• Έντονος και συνεχής πόνος στο ισχίο.
• Δυσκολία στο περπάτημα ή στις καθημερινές δραστηριότητες.
• Περιορισμός της κίνησης της άρθρωσης.
• Ανεπαρκής βελτίωση με φάρμακα, φυσικοθεραπεία ή άλλες μη χειρουργικές θεραπείες.
• Ορισμένα κατάγματα του ισχίου, κυρίως του αυχένα του μηριαίου, όπου η αντικατάσταση της άρθρωσης προσφέρει καλύτερη λειτουργική αποκατάσταση [2,4].

Πώς γίνεται η θεραπεία

Η θεραπεία περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:

1. Πριν το χειρουργείο

Πραγματοποιούνται:

• Ιατρικές εξετάσεις και προεγχειρητικός έλεγχος.
• Απεικονιστικός έλεγχος της άρθρωσης.
• Προετοιμασία και ενημέρωση του ασθενούς για τη διαδικασία και την αποκατάσταση [1].

2. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης

• Η επέμβαση γίνεται με γενική ή περιοχική (οσφυονωτιαία) αναισθησία.
• Διαρκεί περίπου 1–2 ώρες.
• Ο χειρουργός αντικαθιστά την κατεστραμμένη άρθρωση με την κατάλληλη τεχνητή πρόθεση [1,3].

3. Μετά το χειρουργείο (αποκατάσταση)

• Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως λίγες ημέρες.
• Ξεκινά πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για επαναφορά της κίνησης και της μυϊκής δύναμης.
• Ο ασθενής επιστρέφει σταδιακά στις καθημερινές δραστηριότητες [5].

Οι περισσότεροι ασθενείς:

• Σηκώνονται και αρχίζουν βάδιση μέσα στις πρώτες 1–2 ημέρες.
• Παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση μέσα σε λίγες εβδομάδες.
• Συνεχίζουν να βελτιώνονται για αρκετούς μήνες μετά την επέμβαση [5].

Πλεονεκτήματα

Η ολική αρθροπλαστική ισχίου προσφέρει:

• Σημαντική μείωση ή εξαφάνιση του πόνου.
• Βελτίωση της κινητικότητας.
• Καλύτερη λειτουργικότητα στη βάδιση.
• Αύξηση της ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής [1,2].

Πιθανοί κίνδυνοι

Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση, μπορεί να παρουσιάσει επιπλοκές, όπως:

• Λοίμωξη.
• Θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή.
• Εξάρθρημα της πρόθεσης.
• Φθορά ή χαλάρωση της πρόθεσης μετά από πολλά χρόνια [3,5].

Ωστόσο, η ολική αρθροπλαστική ισχίου θεωρείται μία από τις πιο επιτυχημένες επεμβάσεις της ορθοπαιδικής, με πολύ υψηλά ποσοστά ικανοποίησης των ασθενών και σημαντική βελτίωση της λειτουργικότητας [2,5].

Με απλά λόγια

Η ολική αρθροπλαστική ισχίου είναι η αντικατάσταση μιας κατεστραμμένης άρθρωσης με μια τεχνητή, ώστε να μειωθεί ο πόνος, να αποκατασταθεί η κίνηση και ο ασθενής να επιστρέψει σε μια πιο φυσιολογική καθημερινότητα.

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Learmonth ID, Young C, Rorabeck C. The operation of the century: total hip replacement. Lancet. 2007;370(9597):1508-1519. doi:10.1016/S0140-6736(07)60457-7.
2. Katz JN, Arant KR, Loeser RF. Diagnosis and Treatment of Hip and Knee Osteoarthritis: A Review. JAMA. 2021;325(6):568-578. doi:10.1001/jama.2020.22171.
3. Evans JT, Evans JP, Walker RW, Blom AW, Whitehouse MR, Sayers A. How long does a hip replacement last? A systematic review and meta-analysis of case series and national registry reports. Lancet. 2019;393(10172):647-654. doi:10.1016/S0140-6736(18)31665-9.
4. NICE. Hip fracture: management. NICE guideline NG124. Updated 2023.
5. Wainwright TW, Gill M, McDonald DA, Middleton RG, Reed M, Sahota O, et al. Consensus statement for perioperative care in total hip replacement and total knee replacement surgery: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS®) Society recommendations. Acta Orthop. 2020;91(1):3-19. doi:10.1080/17453674.2019.1683790.