Η χειρουργική επέμβαση στον άκρο πόδα και στην ποδοκνημική διάρθρωση (αστράγαλο) πραγματοποιείται για την αντιμετώπιση παθήσεων και τραυματισμών που προκαλούν πόνο, παραμόρφωση ή δυσκολία στη βάδιση και στις καθημερινές δραστηριότητες. Όταν η συντηρητική θεραπεία (ξεκούραση, φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπεία ή ειδικά υποδήματα) δεν αποδίδει, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να αποτελέσει την καλύτερη θεραπευτική επιλογή [1–4].

ΣυΠοια προβλήματα μπορεί να αντιμετωπίσει;

    Δρ Λάμπρος Καλύβας, Χειρουργός Ορθοπαιδικός, Διευθυντής της Ορθοπαιδικής Κλινικής του Γεν. Νοσοκομείου Κορίνθου

Η χειρουργική θεραπεία εφαρμόζεται συχνότερα στις παρακάτω περιπτώσεις:

• Βλαισός μέγας δάκτυλος (κότσι), όταν προκαλεί έντονο πόνο, δυσκολία στη βάδιση ή σημαντική παραμόρφωση [1,2].
• Ρήξη του Αχιλλείου τένοντα, ιδιαίτερα όταν απαιτείται αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του ποδιού [1,5].
• Παραμορφώσεις του άκρου ποδός, όπως η επίκτητη πλατυποδία ή άλλες παραμορφώσεις που προκαλούν πόνο και λειτουργικό περιορισμό [2,3].
• Κατάγματα, χρόνια αστάθεια ή προχωρημένη αρθρίτιδα της ποδοκνημικής διάρθρωσης, όταν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν είναι πλέον αποτελεσματική [1–3].

Συνηθέστερες χειρουργικές επεμβάσεις

Διόρθωση βλαισού μεγάλου δακτύλου (κότσι)

Βλαισός μέγας δάκτυλος (κότσι): Η χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται όταν η παραμόρφωση προκαλεί έντονο πόνο, δυσκολία στη βάδιση ή στην επιλογή υποδημάτων και όταν η συντηρητική θεραπεία (ειδικά υποδήματα, ορθωτικά βοηθήματα ή φαρμακευτική αγωγή) δεν προσφέρει ικανοποιητική ανακούφιση [1,2]. Στόχος της επέμβασης είναι η διόρθωση της ευθυγράμμισης του μεγάλου δακτύλου, η ανακούφιση από τον πόνο, η αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του ποδιού και η πρόληψη της περαιτέρω εξέλιξης της παραμόρφωσης [1,2]. Οι σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές επιλέγονται εξατομικευμένα, ανάλογα με τη βαρύτητα της παραμόρφωσης, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και τις ανάγκες του ασθενούς [1,2].

Αποκατάσταση συνδέσμων της ποδοκνημικής διάρθρωσης

Πραγματοποιείται σε ασθενείς με χρόνια αστάθεια της ποδοκνημικής διάρθρωσης  μετά από επαναλαμβανόμενα διαστρέμματα. Οι κατεστραμμένοι σύνδεσμοι συρράπτονται ή ανακατασκευάζονται ώστε να αποκατασταθεί η σταθερότητα της διάρθρωσης [2,3].

Ανακατασκευή τενόντων

Εφαρμόζεται σε σοβαρές ρήξεις ή εκφυλιστικές αλλοιώσεις των τενόντων. Ο χειρουργός αποκαθιστά τον τραυματισμένο τένοντα ή χρησιμοποιεί μόσχευμα όταν αυτό είναι απαραίτητο [3,5].

Αρθρόδεση της ποδοκνημικής διάρθρωσης

Η αρθρόδεση είναι η μόνιμη σταθεροποίηση της άρθρωσης με σκοπό την εξάλειψη του πόνου σε ασθενείς με σοβαρή αρθρίτιδα ή εκτεταμένη καταστροφή της άρθρωσης. Μετά την επέμβαση η άρθρωση δεν κινείται πλέον, αλλά ο πόνος συνήθως μειώνεται σημαντικά [2,3].

Ολική αρθροπλαστική ποδοκνημικής διάρθρωσης

Σε επιλεγμένους ασθενείς με σοβαρή αρθρίτιδα μπορεί να πραγματοποιηθεί αντικατάσταση της άρθρωσης με τεχνητά εμφυτεύματα, διατηρώντας σε σημαντικό βαθμό την κινητικότητα της ποδοκνημικής διάρθρωσης [2,3].

Πώς πραγματοποιείται η επέμβαση;

Η επέμβαση γίνεται με τοπική, περιοχική (ραχιαία ή αποκλεισμό νεύρων) ή γενική αναισθησία, ανάλογα με το είδος της επέμβασης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς [1].

Ο χειρουργός διορθώνει το πρόβλημα χρησιμοποιώντας ανοικτή ή ελάχιστα επεμβατική τεχνική. Όπου χρειάζεται, χρησιμοποιούνται βίδες, πλάκες, άγκυρες ή άλλα ειδικά εμφυτεύματα για τη σταθεροποίηση των οστών ή των τενόντων [1,2].

Μετά το χειρουργείο

Η περίοδος αποκατάστασης εξαρτάται από το είδος της επέμβασης και μπορεί να περιλαμβάνει:

• Χρήση γύψου, νάρθηκα ή ειδικού μετεγχειρητικού υποδήματος,
• Χρήση βακτηριών (πατερίτσες) για ορισμένο χρονικό διάστημα,
• Σταδιακή επάνοδο στη φόρτιση του ποδιού σύμφωνα με τις οδηγίες του ορθοπαιδικού,
• Πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για την αποκατάσταση της κινητικότητας, της δύναμης και της ισορροπίας [1–3].

Η πλήρης ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει από μερικές εβδομάδες έως αρκετούς μήνες, ανάλογα με το είδος της επέμβασης και τη συνολική κατάσταση της υγείας του ασθενούς [1].

Πλεονεκτήματα της χειρουργικής θεραπείας

Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να προσφέρει:

• Σημαντική μείωση ή πλήρη εξάλειψη του πόνου [1–3],
• Βελτίωση της βάδισης και της λειτουργικότητας του ποδιού [2,3],
• Διόρθωση παραμορφώσεων του άκρου ποδός [1,2],
• Δελτίωση της ποιότητας ζωής και επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες [1–3].

Πιθανοί κίνδυνοι

Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και οι επεμβάσεις στον άκρο πόδα και στην ποδοκνημική διάρθρωση ενδέχεται να συνοδεύονται από επιπλοκές, όπως:

• Λοίμωξη,
• Αιμάτωμα ή παρατεταμένο οίδημα,
• Δυσκαμψία της άρθρωσης,
• Καθυστερημένη επούλωση των οστών ή των μαλακών μορίων,
• Τραυματισμός νεύρων,
• Υποτροπή της παραμόρφωσης ή ανάγκη νέας επέμβασης [1–4].

Οι επιπλοκές αυτές είναι σχετικά σπάνιες και στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με την κατάλληλη μετεγχειρητική παρακολούθηση.

Με απλά λόγια

Οι χειρουργικές επεμβάσεις στον άκρο πόδα και στην ποδοκνημική διάρθρωση μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα όπως το κότσι, οι ρήξεις τενόντων και συνδέσμων, τα κατάγματα και η σοβαρή αρθρίτιδα του αστραγάλου. Στόχος τους είναι η ανακούφιση από τον πόνο, η βελτίωση της βάδισης και η αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του ποδιού, ώστε ο ασθενής να επιστρέψει με μεγαλύτερη άνεση και ασφάλεια στις καθημερινές του δραστηριότητες [1–5].

Βιβλιογραφική Τεκμησίωση

1. American Academy of Orthopaedic Surgeons. OrthoInfo: Foot & Ankle Conditions and Treatments. Rosemont (IL): AAOS; Updated 2024.
2. American Orthopaedic Foot & Ankle Society. FootCareMD: Foot and Ankle Conditions and Treatments. Rosemont (IL): AOFAS; Updated 2024.
3. British Orthopaedic Foot & Ankle Society. Patient Information: Foot and Ankle Disorders and Surgery. London: BOFAS; Updated 2024.
4. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Fractures (complex): assessment and management. NICE Guideline NG37. Updated 2025.
5. American College of Foot and Ankle Surgeons. Clinical Consensus Statements and Clinical Practice Guidelines. Chicago (IL): ACFAS; 2023–2024.